W05 Overweging 4e zondag d.h. jaar 29 - 30 januari 2011

Overweging 4^de Zondag door het jaar  A  29/30 januari 2011
Ondersteunende Bijbelteksten: 1^ste lezing Sefanja 2,3.3,12-13, 2^de lezing: 1 Korintiers 1, 26-31  Psalm 146, 7-10, Evangelie: Matteüs 5,1-12a

Beste zusters en broeders die geloven in de kracht van de Bijbelteksten als dagelijks voedsel. Vandaag zijn alle schijnwerpers gericht op een zeer belangrijke toespraak in het openbaar leven van de toen 30 jarige Jezus Christus. Vorige week hoorden wij dat Jezus uitwijkt en zich begeeft naar het strand aan het meer van Galilea. Daar gaat hij wandelen op het strand op zoek naar eenvoudige mensen die vertrouwd zijn met de ruimte en het vrijheisperspectief dat de zee biedt. Het zijn mensen die erop gericht zijn vanuit een diep vertrouwen erop uit te trekken in de volle zee van het leven en die door hun ervaring geleerd hebben wat echte  kameraadschap en hechte solidariteit is.
Vandaag in het laatste weekend van de Nieuwjaarsmaand horen wij van dezelfde Matteüs een plechtige, mooie nieuwjaarsrede. Zij vormt het eerste onderdeel van de bergrede, namelijk de zaligsprekingen. Een grote menigte heeft Jezus gevolgd, Hij merkt dat op en gaat de berg op (zoals Mozes, de wetgever, op de Sinai), gaat zitten en begint veel evangelische gelukwensen over te brengen aan ons allen hier verzameld rond het altaar van de Heer. De evangelielezing doet mij steeds terugdenken aan de eerste ontmoeting op de eerste schooldag van elk nieuw jaar waar elke collega je de hand drukte met de woorden: een gelukkig en gezond Nieuwjaar. Maar er was ook een collega die elk jaar opnieuw tot aan zijn pensioen steeds zei: Zalig en Gelukkig Nieuwjaar. Vele collega’s - zowel oudere als jongere - keken hem raar aan maar de zuivere vredevolle glimlach in zijn gelaat liet een diepe indruk na op elke collega, je werd er stil van.

In de zopas gehoorde rede - met de hier gebruikte iets oudere Bijbelvertaling- spreekt Jezus negen keer het woord ‘zalig’ uit. De versen 10 en 11 horen eigenlijk bij elkaar zodat er acht verschillende zaligsprekingen zijn wat voor ons meer en vertrouwelijker in de oren klinkt.
De eerste vraag die misschien naar voor komt is: Wat wordt er bedoeld met ‘zalig’?
Het is een vertaling van het Griekse woord ‘makarios’ en dat zou vertaald kunnen worden met ‘gelukkig’. Toch is dit een wat zwakke vertaling omdat ‘gelukkig zijn’ een toestand is van het gevoelsleven bij elke unieke mens die onderhevig is aan schommelingen en waarbij wij toch moeten blijven zoeken naar een stabiel evenwicht. Maar in de wijsgerige- zaligsprekende rede zegt God door zijn zoon Jezus: Elk mensenkind waar ook ter wereld is zalig en gezegend omdat ik zeer veel van hem houd (ook al voelen ze dit niet altijd). Ik schenk jullie vanuit mijn verbondenheid met elke nieuw leven de innerlijke diepe vreugde als jij deelneemt aan mijn Gods-plan en luister dan.
De lezingen van vandaag zeggen het zo krachtig en bondig:de eerste lezing begint met de woorden: Zoek de Heer, gij allen… Zoek rechtvaardigheid en nederigheid. De tweede lezing begint met: Broeders en zusters, denk aan uw eigen roeping…en als jij al deze gedachten voor ogen houdt naar woord en daad besluit de bergrede met de mooie woorden: Verheugt u en juicht, want groot is uw loon in de hemel.

Is er dan een diepe innerlijke vreugde wanneer de ene christen een vredestichter is, de andere een barmhartige en weer een ander de zachtmoedige? Dan durf ik zeggen: neen, want bij de ontvangst van een kleurig boeket bloemen t.g.v. Nieuwjaar of een verjaardag vormen alle bloemen in het boeket een deel van het geheel. Zelfs de verpakking kan al een heel belangrijke rol vervullen. Daarom zijn de acht zaligheden voor ons allen een uitnodiging om te groeien in de heiliging van de zaligmaking en dit is een traject waarin wij als christen moeten geloven dat de H.Geest hierin ook zijn aandeel in heeft.

De 8 zaligsprekingen zijn geen losse verzamelingen van spreuken, er zit ook een volgorde in. De eerste drie hebben voornamelijk te maken met onze fundamentele houding als christenen t.o.v. God: arm van geest, treuren over onze fouten en een nederige zachtmoedige houding aannemen. Dit leidt tot een hongeren en dorsten naar gerechtigheid. De volgende vier hebben voornamelijk te maken met de grondhouding tot onze medemens. Zij laten iets zien van het totale karakter van elke Christen gedragen door z’n eigen levenswaarden.

Zalig de armen van geest… of de nederigen van hart…

Matteüs bedoelde wel degelijk de arme mensen, maar dan mensen die wisten dat ze arm waren voor God, dat ze alles wat ze hadden van God hadden gekregen. Gelukkig mag je genoemd worden als je weet dat je ten opzichte van God arm bent, hoe warmpjes je er ook mag in zitten. Je moet geen afstand doen van wat je bezit om de hemel te verdienen. Wie nederig beseft dat hij niets heeft dat hij niet heeft gekregen, aanvaardt dat hij van andere mensen, hoe anders ook, altijd kan leren. Hij mag hopen dat de gerechtigheid van Gods koninkrijk hem ten deel valt.
Zalig die treuren…
Dan kan je anderen troosten in welke omstandigheden jouw medemens ook leeft. Je verwacht de uiteindelijke vreugde en troost van God. Dan mag je hopen dat het visioen van het Boek der Openbaring (21,4) in vervulling zal gaan: "Hij zal alle tranen uit hun ogen wissen. Geen rouw, geen geween, geen smart zal er zijn, want al het oude is voorbij."
Zalig de zachtmoedigen…
Dan duldt je niet dat iemand geweld of onrecht wordt aangedaan, maar nooit zal je geweld met geweld bestrijden waar ook ter wereld. Je mag hopen dat God de weg van de zachtmoedige doet uitlopen in het land dat die weg voltooit.
Zalig die hongeren en dorsten naar de gerechtigheid…
Dan is jouw gerechtigheid groter dan die van de schriftgeleerden en van alle Farizeeën (Matteüs 5,20). Je spant je in om anderen tot hun recht te laten komen, ook als je zelf daarvoor een stukje terrein moet prijsgeven. Je mag hopen dat je uiteindelijk zal kunnen leven zonder nog honger of dorst te lijden.
Zalig de barmhartigen…
Dan zal je hen hun fouten vergeven, zonder toegeven aan laksheid, en hen helpen hun fouten te herstellen. Je mag dan hopen op Gods barmhartigheid als hij zijn eindoordeel zal uitspreken.
Zalig als je zuiver bent van hart…
Dan spreek en handel je zonder verborgen bijbedoelingen. Je 'ja' is ongeveinsd 'ja' en je 'neen' ondubbelzinnig 'neen'. Iedereen mag daarop vertrouwen. Dan mag je hopen dat geen sluier de tekenen verbergt waardoor God zich in je leven wil tonen.
Zalig de vredestichters…
Vrede bewerk je en herstel je door de wapens van je zelfzucht en je eigen gelijk neer te leggen, door werk te maken van de waarheid dat alle mensen ongeacht hun leeftijd, dichtbij en veraf, zusters en broeders zijn van dezelfde Vader. Dan mag je hopen dat de vrede die Christus zijn volgelingen heeft toegezegd metterdaad gerealiseerd wordt voor hen die je toewenst en die jou toewensen: 'de vrede van de Heer zij met u'.
Zalig ben je als je er niet voor terugschrikt vervolgd te worden vanwege de gerechtigheid.
Dan staat je doen en laten afgestemd op de gerechtigheid van Gods koninkrijk. Je krabbelt niet terug als je daarvoor wordt uitgelachen, beschimpt en zelfs van kwaad beschuldigd. Dan mag je hopen dat je zult kunnen juichen van vreugde om de grote beloning die het evangelie belooft.

Broeders en zusters, Jezus heeft ons de zaligsprekingen gegeven voor hier en nu met het doel elke dag opnieuw in 2011 en later je drukke leven even opzij te plaatsen om God toe te laten in jouw leven en Hem te laten vervullen met een oprecht zaligmakende ervaring door, met en in onvoorwaardelijke L(l)iefde. Amen.

Jan Daem