W18 3e zondag van Pasen 7-8 mei 2011 Overweging
Onderweg van Jeruzalem naar Emmaüs
Overweging 7-8 mei 2011
In deze tijd tussen Pasen en Pinksteren horen we verhalen uit het evangelie waarin we opgeroepen worden om ons bewust te worden van de manier waarop we geloven. Vandaag hebben we geluisterd naar het mooie verhaal van de evangelist Lucas waarin hij vertelt over wat twee leerlingen meemaken die teleurgesteld en boos van Jeruzalem naar Emmaüs lopen. Ze vluchten bijna weg uit Jeruzalem, ze zijn er helemaal klaar mee. Jeruzalem, de plaats waarin het zou gaan gebeuren, waarop ze hun hoop hadden gesteld, waar ze zo naar toe hadden geleefd.
Ze lopen teleurgesteld en tobberig weg uit Jeruzalem maar ze komen er diezelfde avond ook weer terug. Ze hebben iets meegemaakt waardoor ze zich letterlijk omgekeerd hebben. Je zou kunnen zeggen dat in dit bijbelverhaal een ontwikkeling plaatsvindt waarin de leerlingen komen tot een nieuwe manier van persoonlijk geloof. Hoe zit dat met ons? De meesten zijn van huis uit vertrouwd met het geloof. Maar er komt een moment in ons leven dat we persoonlijk daarin een keuze maken. Wat wil ik met het geloof dat ik aangeleerd gekregen heb, blijven het regels en richtlijnen die buiten me staan die me tegenstaan? Of is het geloof een aanbod van gebruiken en rituelen waarvan ik gebruik maak als mij dat uitkomt? Of wil ik ontdekken wat achter dit alles zit, wil ik stap voor stap onderweg zijn? Op weg van Jeruzalem naar Emmaüs of van Moergestel naar Oisterwijk lopen zo ook twee mensen te zoeken en te denken. In het verhaal beschrijft Lucas 4 belangrijke stappen / keuzemomenten laten we daar eens naar kijken.
Het eerste moment begint met het beschrijven van het gesprek van twee mensen die met elkaar onderweg zijn. Wat was dat voor soort gesprek? U kent vast het verschil tussen het uitwisselen van nieuwtjes, met elkaar een praatje maken, en het gesprek waarbij het écht ergens over gaat. Misschien hebben sommigen ook de ervaring dat dit diepere gesprek gemakkelijker ontstaat als je samen wandelt, als je samen onderweg bent. Als je stap voor stap probeert te zoeken naar woorden die het best beschrijven waar het jou omgaat. Dan komen soms dingen bij je op die je nog nooit zo bedacht of zo duidelijk gezegd hebt. Er wordt iets ontsloten in jezelf, je krijgt nieuwe inzichten. Maar waardoor ontstaan die nieuwe ideeën zou je jezelf kunnen afvragen. Wat geeft je dat inzicht, dat aanvoelt als meer dan een biologisch proces in je hoofd. Sommigen noemen dit de werking van de Geest. Als je de vreemdeling die zich bij de leerlingen op weg naar Emmaüs voegt niet letterlijk neemt dan zou deze, niet tastbare nabijheid, een transcendentie, de Geest kunnen zijn, die je misschien wel goddelijk noemt.
Het verhaal van Lucas kent een tweede beslissend moment namelijk als de twee vrienden aan huis komen en de vreemdeling zich wil verwijderen. Nu komen de leerlingen voor een keuze te staan: hun eigen weg van alledaagsheid en eentonigheid voortgaan of de Vreemdeling binnen vragen? En met het scheiden van dag en avond verandert er nog iets meer in het verhaal. Het daglicht trekt zich terug. Het wordt schemerig en het zelfverzekerde drukke leven van alledag komt tot stilstand. Met de schemer sluipt de twijfel binnen. Het gesprek van vanmiddag onderweg was wel hoopgevend en voelde goed maar wat moeten we nu? De leerlingen stellen de vraag - Blijf bij ons- om de twijfel niet te laten overwinnen. Hij, de vreemdeling, de schepper van de nieuwe inzichten en de hartverwarmende nabijheid - ging mee naar binnen om bij hen te blijven-
Het gaat hier om toevertrouwen. Je durven overgeven aan iets niet tastbaars, iets waarin je gelooft dat je goed doet. Dat dit moeilijk is weten we, het gaat hier om; geen woorden maar daden. Niet denken maar doen. De klaarheid van de dag vasthouden door de schemer van de twijfel naar de rust van de nacht.
In dit Bijbelverhaal komt de vreemdeling de leerlingen te hulp door iets te doen. Het derde beslissende moment namelijk, - Eenmaal met hen aan tafel nam Hij het brood, sprak de zegen uit, brak het en gaf het hun-. In dat rituele gebaar van breken en delen gaan de ogen van de leerlingen open. Tijdens het laatste avondmaal voor zijn lijden en dood had hij hen deze tekenen gegeven. Lichaam wordt brood, bloed wordt wijn, doe dit tot mijn gedachtenis. Dit rituele gebaar bracht vertrouwen. En het wordt hen duidelijk dat de hen zo bekende Jezus op een nieuwe manier aanwezig is. Zowel in het gesprek onderweg, in het samen zitten aan tafel, in het breken en delen, de eucharistie en in het ontsluiten van inzichten. Maar op het moment van de herkenning verdwijnt Hij weer. Is dat niet het eigene, de definitie van een mysterie. Het verdwijnt weer als je het wil grijpen of thematiseren. Het is de uitdaging van het geloven. Van waakzaam aanwezig willen zijn omdat je nooit weet wanneer een ‘vreemdeling’ je aandacht vraagt.
De laatste stap die de leerlingen maken is om direct terug te gaan naar Jeruzalem. Ze zijn enthousiast geworden door het nieuwe verkregen inzicht: Jezus leeft! Hij is niet meer onder ons maar IN ons. Hij laat zich kennen in tekenen die hij ons voorgedaan heeft. Telkens als wij dit doen zullen we hem present stellen. Een nieuw geloof is geboren. Een geloof waarbij vertrouwen op jezelf dat je de tekenen herkent en wilt herhalen belangrijk is. Een geloof waarmee we als Gods volk onderweg durven zijn. Amen.
Jeanne Ketelaars